محمود نجم آبادى
383
تاريخ طب در ايران ( فارسى )
چنين به نظر مىرسد كه در دوران ساسانيان تحقيقات زيادترى درباره گياهان به عمل آمده است و از خلال صحائف تاريخ مستفاد مىگردد كه براى امتحان گياهان برزويه طبيب كه به هندوستان رفته است مطالعات و بررسيهائى ذى قيمتى نموده است . فردوسى دراينباره مىگويد : پزشك سراينده برزوى بود * به پيرى رسيده سخنگوى بود چنان بد كه روزى بهنگام بار * بيامد بر نامور شهريار چنين گفت : " اى شاه دانشپذير * پژوهنده دانش و يادگير من امروز در دفتر هندوان * همىبنگريدم بروشنروان نبشته چنين بد كه در كوه هند * گياهى است رخشان چو رومى پرند كه آن را چو گرد آورد رهنماى * بياميزد و دانش آرد به جاى چو بر مرده بپراگنى بيگمان * سخنگوى گردد هم اندر زمان " برفتند هركس كه دانا بدند * به كار پزشكى توانا بدند چو برزوى بنهاد سر سوى كوه * برفتند با او پزشكان گروه گياهان ز خشك و ز تر برگزيد * ز پژمرده و هرچه رخشنده ديد ز هر گونهاى سود از آن خشك و تر * همى بر پراكند بر مرده بر يكى مرده زنده نگشت از گيا * همانا كه سست آمد آن كيميا همه كه سپردند يكيك بپاى * پر از رنجشان هم نيامد بجاى در طاق بستان نقش درختى كه شاخههايش بر ستون پيچيده شده است و برگهاى آن شبيه برگ كنگر و در بالاى آن به گل بسيار قشنگى ختم مىگردد ديده مىشود ، به نظر مىرسد اين گياه همان گوگرن باشد ( يشتها ج 1 پورداود ) .